Sau khi chọn được ngân hàng, người gửi tiền đứng trước câu hỏi tiếp theo: nên gửi kỳ hạn 1 tháng, 6 tháng, 12 tháng hay 24 tháng? Nhiều người mặc định cứ kỳ hạn dài là lợi nhất vì lãi suất cao hơn. Thực tế, kỳ hạn "lợi nhất" phụ thuộc vào ba thứ: mức lãi suất theo kỳ hạn, khả năng bạn cần dùng tiền trong thời gian gửi, và dự đoán của bạn về xu hướng lãi suất sắp tới. Bài viết này giúp bạn cân nhắc cả ba.

Các kỳ hạn gửi tiết kiệm phổ biến khác nhau ra sao?

Ngân hàng Việt Nam thường chia sản phẩm tiền gửi thành bốn nhóm kỳ hạn chính, mỗi nhóm có đặc điểm riêng.

Tiền gửi không kỳ hạn cho phép rút bất cứ lúc nào nhưng lãi suất rất thấp, thường chỉ quanh mức 0,1% đến 0,5% mỗi năm. Đây thực chất là tài khoản thanh toán, dùng để giữ tiền linh hoạt chứ không phải để sinh lời.

Kỳ hạn ngắn (1 đến 5 tháng) chịu sự quản lý của trần lãi suất do Ngân hàng Nhà nước (SBV) quy định. Lãi suất nhóm này thấp hơn kỳ hạn dài nhưng cho bạn cơ hội xem xét lại sau mỗi vài tháng. Phù hợp với tiền có thể cần dùng trong nửa năm.

Kỳ hạn trung bình (6 đến 11 tháng) là vùng cân bằng giữa lãi suất và tính linh hoạt. Lãi suất đã nhỉnh hơn rõ rệt so với kỳ hạn ngắn, trong khi thời gian khóa vốn vẫn không quá dài.

Kỳ hạn dài (12 tháng trở lên) thường có lãi suất cao nhất. Các kỳ hạn 12, 18, 24 và 36 tháng phù hợp với khoản tiền nhàn rỗi mà bạn chắc chắn không cần đến trong thời gian dài. Đổi lại, nếu lãi suất thị trường tăng sau khi bạn đã gửi, bạn bị "kẹt" ở mức lãi cũ cho đến khi đáo hạn.

Điểm mấu chốt cần nhớ: lãi suất niêm yết là mức tính theo năm. Gửi 6 tháng với lãi suất 5%/năm nghĩa là bạn nhận khoảng một nửa của 5% cho nửa năm đó, chứ không phải 5% cho 6 tháng.

Gửi tiết kiệm kỳ hạn nào lợi nhất?

Không có một kỳ hạn "lợi nhất" tuyệt đối cho mọi người. Thay vào đó, hãy chọn theo từng tình huống.

Khi bạn dự đoán lãi suất sẽ giảm

Nếu Ngân hàng Nhà nước đang trong chu kỳ nới lỏng và mặt bằng lãi suất có xu hướng đi xuống, kỳ hạn dài là lựa chọn có lợi. Bạn khóa được mức lãi cao hiện tại cho 12, 18 hoặc 24 tháng tới, trong khi người gửi kỳ hạn ngắn sẽ phải tái tục ở mức thấp hơn khi đáo hạn.

Khi bạn dự đoán lãi suất sẽ tăng

Ngược lại, nếu lãi suất đang ở đáy và có dấu hiệu sắp tăng, kỳ hạn ngắn linh hoạt hơn. Bạn không muốn khóa toàn bộ tiền ở mức lãi thấp để rồi bỏ lỡ các mức cao hơn sắp xuất hiện. Khi đó, gửi kỳ hạn 3 đến 6 tháng và tái tục dần là cách giữ thế chủ động.

Khi bạn không chắc về xu hướng

Phần lớn người gửi tiền không thể dự đoán chính xác hướng đi của lãi suất. Trong trường hợp này, một chiến lược trung lập và bền vững thường tốt hơn việc đặt cược, và đó là lý do kỹ thuật chia sổ theo bậc thang được nhiều người áp dụng.

Chiến lược chia sổ theo bậc thang hoạt động thế nào?

Chia sổ theo bậc thang, hay còn gọi là kỹ thuật "thang kỳ hạn", là cách cân bằng giữa lãi suất cao và tính thanh khoản. Ý tưởng rất đơn giản.

Giả sử bạn có 300.000.000 ₫ muốn gửi tiết kiệm. Thay vì dồn cả vào một sổ kỳ hạn 12 tháng, bạn chia thành ba phần bằng nhau:

  • Phần thứ nhất: 100.000.000 ₫ gửi kỳ hạn 12 tháng.
  • Phần thứ hai: 100.000.000 ₫ gửi kỳ hạn 6 tháng.
  • Phần thứ ba: 100.000.000 ₫ gửi kỳ hạn 3 tháng.

Cứ mỗi lần một sổ đáo hạn, bạn lại tái gửi nó vào kỳ hạn dài nhất trong thang. Như vậy, đều đặn sẽ có một phần tiền sắp đáo hạn để bạn dùng khi cần hoặc điều chỉnh theo lãi suất mới, trong khi phần lớn vốn vẫn hưởng lãi suất kỳ hạn dài. Cách này giúp bạn không bao giờ rơi vào tình huống phải rút trước hạn toàn bộ và mất hết lãi.

Một biến thể nữa là chia theo mục tiêu sử dụng: phần tiền dự phòng khẩn cấp để kỳ hạn ngắn hoặc không kỳ hạn, phần tiền cho mục tiêu trung hạn để kỳ hạn 6 đến 12 tháng, và phần tiền dài hạn chưa có kế hoạch dùng để kỳ hạn 24 tháng trở lên.

Lãi nhập gốc và trả lãi định kỳ, chọn cách nào?

Khi gửi tiết kiệm, bạn thường được chọn cách nhận lãi, và lựa chọn này ảnh hưởng đến lợi suất thực tế.

Trả lãi cuối kỳ là hình thức phổ biến nhất: toàn bộ lãi được trả một lần khi đáo hạn. Đơn giản, dễ hiểu.

Trả lãi định kỳ (hằng tháng hoặc hằng quý) phù hợp với người cần dòng tiền đều, ví dụ người về hưu sống nhờ lãi tiết kiệm. Tuy nhiên, lãi suất danh nghĩa cho hình thức này thường thấp hơn một chút so với trả lãi cuối kỳ.

Tự động tái tục cả gốc lẫn lãi là nơi sức mạnh của lãi kép phát huy. Khi sổ đáo hạn, ngân hàng nhập phần lãi vào gốc rồi gửi lại cho kỳ hạn tiếp theo. Qua nhiều năm, phần "lãi sinh ra lãi" này làm khoản tiết kiệm lớn nhanh hơn đáng kể so với rút lãi ra tiêu. Nếu mục tiêu của bạn là tích lũy dài hạn và bạn chưa cần dùng đến tiền lãi, hãy ưu tiên hình thức tái tục tự động cả gốc lẫn lãi.

Những lưu ý để không mất lãi oan

Dù chọn kỳ hạn nào, hãy ghi nhớ vài nguyên tắc thực tế.

Đừng gửi toàn bộ tiền vào một kỳ hạn dài nếu bạn không chắc chắn về nhu cầu chi tiêu. Rút trước hạn gần như luôn khiến bạn chỉ được hưởng lãi suất không kỳ hạn cho toàn bộ thời gian đã gửi, xóa sạch phần lợi thế của kỳ hạn dài.

Hãy đặt nhắc nhở ngày đáo hạn. Nhiều sổ tiết kiệm mặc định tự động tái tục, đôi khi ở mức lãi suất mới thấp hơn. Nếu không theo dõi, bạn có thể bỏ lỡ cơ hội chuyển sang ngân hàng có lãi tốt hơn.

Cuối cùng, hãy đặt con số lãi suất bên cạnh mức lạm phát do Tổng cục Thống kê (GSO) công bố. Một kỳ hạn lợi nhất về danh nghĩa vẫn có thể cho lợi suất thực thấp nếu lạm phát tăng nhanh trong thời gian gửi.

Kết luận

Kỳ hạn gửi tiết kiệm lợi nhất không phải là một con số cố định mà là kỳ hạn phù hợp với dự đoán lãi suất và nhu cầu dùng tiền của bạn. Khi nghĩ lãi suất sẽ giảm, hãy khóa kỳ hạn dài; khi nghĩ lãi suất sẽ tăng, hãy giữ kỳ hạn ngắn; và khi không chắc, hãy chia sổ theo bậc thang để vừa hưởng lãi tốt vừa giữ được thanh khoản. Kết hợp thêm hình thức tái tục cả gốc lẫn lãi, bạn sẽ tận dụng được sức mạnh của lãi kép theo thời gian.